Genesis 1 in Polish – Świat stworzony przez Boga

The first chapter of the book of Genesis tells of God’s creation. The Polish text of the verses of this chapter is drawn from the Biblia Tysiąclecia.

Verse 1

Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.

Na początku (in the beginning) Bóg stworzył (God created) niebo i ziemię (heaven and earth).

Vocabulary: na (+ loc., in), początek (m., beginning), Bóg (m., God), stworzyć (pf., to create), niebo (n., heaven), i (and), ziemia (f., earth).

Na początku means in the beginning; following na, the masculine noun początek is inflected for the locative case as początku. Observe: początek (beginning); na początku (in the beginning).

Stworzył is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb stworzyć. Bóg stworzył means God created. Consider the following: niebo (heaven); stworzyć niebo (to create heaven); Bóg stworzył niebo (God created heaven). Consider also: ziemia (earth); stworzyć ziemię (to create earth); Bóg stworzył ziemię (God created earth).

Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię: in the beginning, God created heaven and earth. In the English, heaven and earth are direct objects. In the Polish, niebo and ziemia must be expressed in the accusative, which is to say, they must be marked as direct objects; in the accusative, the neuter noun niebo remains unchanged and the feminine noun ziemia becomes ziemię.

Verse 2

Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem: ciemność była nad powierzchnią bezmiaru wód, a Duch Boży unosił się nad wodami.

Ziemia zaś (but the earth) była bezładem (was disorder) i pustkowiem (and waste): ciemność była (darkness was) nad powierzchnią (over the face) bezmiaru wód (of the boundlessness of the waters), a Duch Boży (and the Spirit of God) unosił się nad wodami (was sweeping over the waters).

Vocabulary: ziemia (f., earth), zaś (but), być (impf., to be), bezład (m., disorder), pustkowie (n., waste), ciemność (f., darkness), nad (+ instr., over), powierzchnia (f., face), bezmiar (m., boundlessness), woda (f., water), a (and), duch (m., spirit), boży (godly), unosić się (impf., to sweep).

Była is the feminine, third-person singular of the past tense of the imperfective verb być. Ziemia była means the earth was. For ziemia is a feminine noun, the feminine form była must then be used. The masculine equivalent of była is był, without the a; for instance, God was is Bóg był, for Bóg is masculine. In verse 1, the reader encountered the past tense stworzył, which is masculine in form: Bóg stworzył. The feminine equivalent of stworzył is stworzyła, with an a added; this is used with a feminine subject.

The masculine noun bezład and the neuter noun pustkowie are found in the text inflected for the instrumental case as bezładem and pustkowiem. Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem means but the earth was disorder and waste. This use of the instrumental may be likened to as or in function of. Zaś may be taken a number of different ways in its context: but, however, for its part, on the other hand, whereas. Bezład is composed of bez (without) + the masculine ład (order), whence its rendering disorder.

Ciemność is a feminine noun; ciemność była means darkness was. Nad powierzchnią bezmiaru wód is read over the face of the boundlessness of the waters. Powierzchnia means face in the sense of surface. Following nad, powierzchnia is inflected for the instrumental case as powierzchnią. Bezmiaru is the genitive of bezmiar, whereas wód is the genitive plural of woda.

Boży is an adjective, wherefore Duch Boży translates literally as the Godly Spirit; the traditional English rendering, adopted here, is the Spirit of God. We read: Duch Boży unosił się nad wodami (the Spirit of God was sweeping over the waters). Unosił is masculine in form; its feminine equivalent is unosiła. Woda, as part of nad wodami, is in its instrumental plural form wodami.

Verse 3

Wtedy Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!» I stała się światłość.

Wtedy Bóg rzekł (then God said): «Niechaj się stanie światłość!» (let the light come to pass). I stała się światłość (and the light came to pass).

Vocabulary: wtedy (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), stać się (pf., to come to pass), światłość (f., light).

Rzekł is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb rzec. Wtedy Bóg rzekł: then God said.

Niechaj (or niech) is used to create a third-person singular or plural imperative (let or may in English). With a perfective verb, niechaj is followed by the third-person singular or plural of the perfective future; with an imperfective verb, it is followed by the third-person singular or plural of the imperfective present.

Niechaj się stanie światłość: let the light come to pass, traditionally rendered let there be light. I stała się światłość: and the light came to pass, traditionally rendered and there was light.

Verse 4

Bóg widząc, że światłość jest dobra, oddzielił ją od ciemności.

Bóg widząc, że światłość jest dobra (God, in seeing that the light was good), oddzielił ją (divided it) od ciemności (from the darkness).

Vocabulary: widzieć (impf., to see), że (that), światłość (f., light), dobry (good), oddzielić (pf., to divide), od (+ gen., from), ciemność (f., darkness).

Widząc, formed from the imperfective verb widzieć, means in seeing. The adjective dobry means good; dobry is masculine in form, whereas dobra is the feminine. Jest, which is the third-person singular of the imperfective być, means is; for instance, Bóg jest means God is. That said, jest is read was in the context of this verse.

Oddzielił is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb oddzielić. We read: oddzielił ją od ciemności (He divided it from the darkness). (it) is the accusative form of the feminine ona (she, it); it stands in for the feminine światłość. Following od, the feminine noun ciemność is inflected for the genitive as ciemności.

Verse 5

I nazwał Bóg światłość dniem, a ciemność nazwał nocą. I tak upłynął wieczór i poranek – dzień pierwszy.

I nazwał Bóg światłość dniem (and God named the light ‘day’), a ciemność (whereas the darkness) nazwał nocą (He named ‘night’). I tak (and so) upłynął wieczór (an evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień pierwszy (first day).

Vocabulary: nazwać (pf., to name), światłość (f., light), dzień (m., day), ciemność (f., darkness), noc (f., night), tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), pierwszy (first).

I nazwał Bóg światłość dniem: and God named the light ‘day’. Światłość is in the accusative (it takes the same form as in the nominative), and dzień is inflected for the instrumental case as dniem. The use of the instrumental dniem may be interpreted in the sense of as day, as in: and God named the light {as} ‘day’.

A ciemność nazwał nocą: whereas the darkness He named ‘night’. Ciemność is in the accusative (like światłość, it takes the same form as in the nominative), and noc is inflected for the instrumental case as nocą. The use of the instrumental nocą may be interpreted in the sense of as night, as in: whereas the darkness He named {as} ‘night’.

Upłynął (elapsed) is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb upłynąć. This was the first day of creation: dzień pierwszy.

Verse 6

A potem Bóg rzekł: «Niechaj powstanie sklepienie w środku wód i niechaj ono oddzieli jedne wody od drugich!»

A potem Bóg rzekł (and then God said): «Niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise) w środku wód (in the midst of the waters) i niechaj ono oddzieli jedne wody od drugich!» (and let it divide the one waters from the others).

Vocabulary: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), powstać (pf., to arise), sklepienie (n., vault), w (+ loc., in), środek (m., midst), ono (n., it), oddzielić (pf., to divide), jeden (one), woda (f., water), od (from), drugi (other).

God says: niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise) w środku wód (in the midst of the waters). The vault in question here is traditionally referred to in English as the firmament, which takes the form of a vault or dome. Observe the following: środek (midst; nominative); w środku (in the midst; locative); this follows the pattern of: początek (beginning; nominative); na początku (in the beginning; locative).

The reader will recall from verse 2 that bezmiar wód means the boundlessness of the waters, where wód is in genitive plural form. (The genitive often expresses that which English does with the prepositions of or from.) We find wód again now in the current verse, as part of w środku wód, meaning in the midst of the waters. Consider the following: środek; w środku (midst; in the midst); woda; wód (water; of the waters); w środku wód (in the midst of the waters).

God continues: i niechaj ono oddzieli (and let it divide) jedne wody od drugich (the one waters from the others). The neuter ono (it) is put for the neuter noun sklepienie. Both jedne and wody are accusative plural forms; drugich is in the genitive plural.

Verse 7

Uczyniwszy to sklepienie, Bóg oddzielił wody pod sklepieniem od wód ponad sklepieniem; a gdy tak się stało,

Uczyniwszy to sklepienie (in having made this vault), Bóg oddzielił wody pod sklepieniem (God divided the waters under the vault) od wód ponad sklepieniem (from the waters above the vault); a gdy tak się stało (and when it had so come to pass),

Vocabulary: uczynić (pf., to make), to (n., this), sklepienie (n., vault), oddzielić (pf., to divide), woda (f., water), pod (+ instr., under), od (from), ponad (+ instr., above), gdy (when), tak (so), stać się (pf., to come to pass).

Uczyniwszy, formed from the perfective verb uczynić, means in having made. Pod sklepieniem means under the vault; ponad sklepieniem means above the vault. After the prepositions pod and ponad, we find the neuter noun sklepienie inflected for the instrumental case as sklepieniem. Polish prepositions require that a certain case be applied to the noun which follows; here, pod and ponad require that the instrumental case be applied.

A gdy tak się stało: and when it had so come to pass. The final o of stało indicates that this is the neuter form of verb.

Verse 8

Bóg nazwał to sklepienie niebem. I tak upłynął wieczór i poranek – dzień drugi.

Bóg nazwał to sklepienie niebem (God named this vault ‘heaven’). I tak (and so) upłynął wieczór (an evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień drugi (second day).

Vocabulary: nazwać (pf., to name), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), drugi (second).

Bóg nazwał to sklepienie niebem: God named this vault ‘heaven’. Niebo is inflected here for the instrumental case as niebem. The reader has now encountered a number of instrumental forms: bezładem (m.), dniem (m.), pustkowiem (n.), sklepieniem (n.), niebem (n.), powierzchnią (f.), nocą (f.).

Verse 9

A potem Bóg rzekł: «Niechaj zbiorą się wody spod nieba w jedno miejsce i niech się ukaże powierzchnia sucha!» A gdy tak się stało,

A potem Bóg rzekł (and then God said): «Niechaj zbiorą się wody (let the waters gather together) spod nieba (from under the heaven) w jedno miejsce (into one place) i niech się ukaże powierzchnia sucha!» (and let the dry face appear). A gdy tak się stało (and when it had so come to pass),

Vocabulary: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), zebrać się (pf., to gather together), woda (f., water), spod (+ gen., from under), niebo (n., heaven), w (+ acc., into), jeden (one), miejsce (n., place), niech (let), ukazać się (pf., to appear), powierzchnia (f., face), suchy (dry), gdy (when), tak (so), stać się (pf., to come to pass).

Consider the following: woda (water); wody (waters); zbiorą się wody (the waters will gather together); niechaj zbiorą się wody (let the waters gather together). As for in spod nieba, meaning from under the heaven, nieba is the genitive form of niebo: the preposition spod requires the genitive be applied to the noun following it.

At verse 6, encountered was w środku, where środku is in locative position: w + locative means in. In the current verse, now found is w jedno miejsce, where jedno miejsce is in accusative position: w + accusative means into. W jedno miejsce is read into one place. Powierzchnia sucha (the dry face) is to be understood as referring to the dry land.

Verse 10

Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią, a zbiorowisko wód nazwał morzem. Bóg widząc, że były dobre,

Bóg nazwał (God named) tę suchą powierzchnię (this dry face) ziemią (‘earth’), a zbiorowisko wód (whereas the gathering of the waters) nazwał morzem (He named ‘sea’). Bóg widząc, że były dobre (God, in seeing that they were good),

Vocabulary: nazwać (pf., to name), ta (f., this), suchy (dry), powierzchnia (f., face), ziemia (f., earth), a (whereas), zbiorowisko (n., gathering), woda (f., water), morze (n., sea), widzieć (impf., to see), że (that), dobry (good).

In Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią (God named this dry face ‘earth’), tę suchą powierzchnię is accusative in position, whereas ziemią is in the instrumental. Observe: ta sucha powierzchnia (this dry face); nazwał tę suchą powierzchnię (He named this dry face); Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią (God named this dry face {as} ‘earth’).

In a zbiorowisko wód nazwał morzem (whereas the gathering of the waters He named {as} ‘sea’), zbiorowisko is accusative in position, whereas morzem is in the instrumental. The nominative and accusative forms of the neuter zbiorowisko are the same. Consider all the following: nazwał Bóg światłość dniem; nazwał Bóg sklepienie niebem; nazwał Bóg zbiorowisko morzem; nazwał Bóg ciemność nocą; nazwał Bóg powierzchnię ziemią. Observe moreover the following now: to sklepienie (n., this vault); ta powierzchnia (f., this face).

Verse 11

rzekł: «Niechaj ziemia wyda rośliny zielone: trawy dające nasiona, drzewa owocowe rodzące na ziemi według swego gatunku owoce, w których są nasiona». I stało się tak.

rzekł (said): «Niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants): trawy dające nasiona (grasses yielding seeds), drzewa owocowe rodzące na ziemi według swego gatunku (fruit trees bearing, on the earth according unto their kind) owoce, w których są nasiona» (fruits wherein are the seeds). I stało się tak (and it came to pass so).

Vocabulary: rzec (pf., to say), niechaj (let), ziemia (f., earth), wydać (pf., to give forth), roślina (f., plant), zielony (green), trawa (f., grass), dawać (impf., to yield), nasiono (n., seed), drzewo (n., tree), owocowy (fruit-), rodzić (impf., to bear), według (+ gen., according unto), swój (one’s own), gatunek (m., kind), owoc (m., fruit), który (which).

God commands: niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants). Roślina zielona (green plant) is found here in its accusative plural position rośliny zielone. Consider: ziemia wyda rośliny zielone (the earth will give forth green plants); niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants).

Dające (from the imperfective dawać) means yielding; rodzące (from the imperfective rodzić) means bearing. Both dające and rodzące are accusative plural forms; they agree, respectively, with the accusative plural trawy and drzewa owocowe.

Na ziemi: on the earth. So as the reader finds the locative case in na początku, he finds the locative in na ziemi. Według swego gatunku: according unto its kind. Swego gatunku (from the nominative swój gatunek) is in the genitive, for it follows według. Observe: swój gatunek (its kind); według swego gatunku (according unto its kind). The genitive swego is also expressed in Polish as swojego; two forms exist. W których są nasiona: wherein are the seeds or in which are the seeds. Których (from the nominative który) is here in locative plural form.

Verse 12

Ziemia wydała rośliny zielone: trawę dającą nasienie według swego gatunku i drzewa rodzące owoce, w których było nasienie według ich gatunków. A Bóg widział, że były dobre.

Ziemia wydała rośliny zielone (the earth gave forth green plants): trawę dającą nasienie według swego gatunku (grass yielding seed according unto its kind) i drzewa rodzące owoce (and trees bearing fruits), w których było nasienie (wherein was the seed) według ich gatunków (according unto their kinds). A Bóg widział, że były dobre (and God saw that they were good).

Vocabulary: ziemia (f., earth), wydać (pf., to give forth), roślina (f., plant), zielony (green), trawa (f., grass), dawać (impf., to yield), nasienie (n., seed), według (according unto), gatunek (m., kind), drzewo (n., tree), rodzić (impf., to bear), owoc (m., fruit), ich (their), widzieć (impf., to see), dobry (good).

Wydała is the feminine, third-person singular of the past tense of the perfective wydać. Ziemia wydała rośliny zielone: the earth gave forth green plants. For the subject ziemia is feminine singular, the feminine singular form of verb wydała must be employed.

The accusative trawę dającą nasienie means grass yielding seed. Verse 11 uses the neuter nasiono to talk about seeds; verse 12 uses the neuter nasienie. The accusative drzewa rodzące owoce means trees bearing fruits.

At verse 11, encountered was w których są nasiona (wherein are the seeds; in which are the seeds). In the current verse, now found is w których było nasienie (wherein was the seed; in which was the seed).

Consider: według swego gatunku (according unto its kind); według ich gatunków (according unto their kinds). Gatunku is in genitive singular position, whereas gatunków is in the genitive plural. Observe: swój gatunek; według swego gatunku (its kind; according unto its kind); ich gatunki; według ich gatunków (their kinds; according unto their kinds). Note that the meaning of swój is not limited to its; depending on the context, według swego gatunku can also translate as according unto their kind, according unto his kind, according unto her kind, and so on. Swój refers back to its subject, whereas ich ever means their.

Verse 13

I tak upłynął wieczór i poranek – dzień trzeci.

I tak (and so) upłynął wieczór (an evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień trzeci (third day).

Vocabulary: tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), trzeci (third).

Verse 14

A potem Bóg rzekł: «Niechaj powstaną ciała niebieskie, świecące na sklepieniu nieba, aby oddzielały dzień od nocy, aby wyznaczały pory roku, dni i lata;

A potem Bóg rzekł (and then God said): «Niechaj powstaną ciała niebieskie (let heavenly bodies arise), świecące na sklepieniu nieba (giving light in the vault of the heaven), aby oddzielały dzień od nocy (that they may divide the day from the night), aby wyznaczały pory roku, dni i lata (that they may mark forth the seasons of the year, the days and the years);

Vocabulary: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), powstać (pf., to arise), ciało (n., body), niebieski (heavenly), świecić (impf., to give light), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), aby ({in order} that), oddzielać (impf., to divide), dzień (m., day), od (from), noc (f., night), wyznaczać (impf., to mark forth), pora (f., season), rok (m., year).

In verse 6, encountered was the singular niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise); now found is the plural niechaj powstaną ciała niebieskie (let heavenly bodies arise). The Polish ciało niebieskie means heavenly body; its nominative plural form is ciała niebieskie.

The masculine rok means year; its accusative plural form is lata.

Verse 15

aby były ciałami jaśniejącymi na sklepieniu nieba i aby świeciły nad ziemią». I stało się tak.

aby były ciałami jaśniejącymi (that they may be gleaming bodies) na sklepieniu nieba (in the vault of the heaven) i aby świeciły nad ziemią» (and that they may give light over the earth). I stało się tak (and it came to pass so).

Vocabulary: aby ({in order} that), ciało (n., body), jaśnieć (impf., to gleam), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), świecić (impf., to give light), nad (over), ziemia (f., earth).

Ciała jaśniejące means gleaming bodies, namely, the sun and the moon. In this verse, found is ciałami jaśniejącymi, in instrumental form. This use of the instrumental may be likened to as or in function of.

At verse 2, the reader encountered nad powierzchnią; he now finds nad ziemią. He is dealing here with the instrumental case following the preposition nad.

Verse 16

Bóg uczynił dwa duże ciała jaśniejące: większe, aby rządziło dniem, i mniejsze, aby rządziło nocą, oraz gwiazdy.

Bóg uczynił dwa duże ciała jaśniejące (God made two great gleaming bodies): większe (the greater), aby rządziło dniem (that it might govern the day), i mniejsze (and the lesser), aby rządziło nocą (that it might govern the night), oraz gwiazdy (and the stars).

Vocabulary: uczynić (pf., to make), dwa (two), ciało (n., body), jaśnieć (impf., to gleam), duży (great), większy (greater), aby ({in order} that), rządzić (impf., to govern), dzień (m., day), mniejszy (lesser), noc (f., night), oraz (and), gwiazda (f., star).

Większy (greater) is the comparative form of duży (great), but also of wielki (great). Mniejszy (lesser) is the comparative form of mały (little). Consider: duży or wielkiwiększynajwiększy (great – greater – greatest); małymniejszynajmniejszy (little – lesser – least). In the text of this verse, both większy and mniejszy are employed in neuter accusative position as większe and mniejsze.

The o ending of rządziło indicates that this is the neuter form of verb. The neuter is employed in większe, mniejsze and rządziło, for the sun and the moon are heavenly bodies: the Polish for body is the neuter noun ciało. Moreover, following the verb rządzić, found are dniem and nocą, which are the instrumental forms of dzień and noc.

Verse 17

I umieścił je Bóg na sklepieniu nieba, aby świeciły nad ziemią;

I umieścił je Bóg (and God placed them) na sklepieniu nieba (in the vault of the heaven), aby świeciły nad ziemią (that they might give light over the earth);

Vocabulary: umieścić (pf., to place), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), aby ({in order} that), świecić (impf., to give light), nad (over), ziemia (f., earth).

The reader will note the word order of i umieścił je Bóg, where the nominative Bóg is placed after the verb: i (and) umieścił (placed) je (them) Bóg (God), which is to say, and God placed them.

Verse 18

aby rządziły dniem i nocą i oddzielały światłość od ciemności. A widział Bóg, że były dobre.

aby rządziły dniem i nocą (that they might govern the day and the night) i oddzielały światłość od ciemności (and might divide the light from the darkness). A widział Bóg, że były dobre (and God saw that they were good).

Vocabulary: rządzić (impf., to govern), dzień (m., day), noc (f., night), oddzielać (impf., to divide), światłość (f., light), ciemność (f., darkness), widzieć (impf., to see), dobry (good).

Verse 19

I tak upłynął wieczór i poranek – dzień czwarty.

I tak (and so) upłynął wieczór (an evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień czwarty (fourth day).

Vocabulary: tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), czwarty (fourth).

Verse 20

Potem Bóg rzekł: «Niechaj się zaroją wody od roju istot żywych, a ptactwo niechaj lata nad ziemią, pod sklepieniem nieba!»

Potem Bóg rzekł (then God said): «Niechaj się zaroją wody (let the waters teem) od roju istot żywych (with a swarm of living beings), a ptactwo niechaj lata (and let the fowl fly) nad ziemią (over the earth), pod sklepieniem nieba!» (under the vault of the heaven).

Vocabulary: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), zaroić się (pf., to teem), woda (f., water), rój (m., swarm), istota (f., being), żywy (living), ptactwo (n., fowl), latać (impf., to fly), nad (over), ziemia (f., earth), pod (under), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven).

God says: niechaj się zaroją wody (let the waters teem) od roju istot żywych (with a swarm of living beings). Following the preposition od (literally, from), found is the masculine rój in genitive position as roju. The Polish for living being is istota żywa; its plural form is istoty żywe (living beings). This plural form in genitive position is istot żywych. Observe: istoty żywe (living beings); rój istot żywych (a swarm of living beings); od roju istot żywych (from a swarm of living beings).

The reader will recall from the foregoing notes that a third-person imperative is created by employing niechaj (or niech), followed by the third-person singular or plural of the imperfective present or perfective future. In ptactwo niechaj lata, the singular lata is used, for ptactwo is a singular noun. In niechaj powstanie sklepienie (verse 6), the singular powstanie is used, for sklepienie is also a singular noun. In niechaj powstaną ciała niebieskie (verse 14), the plural powstaną is used, for ciała is a plural noun.

Verse 21

Tak stworzył Bóg wielkie potwory morskie i wszelkiego rodzaju pływające istoty żywe, którymi zaroiły się wody, oraz wszelkie ptactwo skrzydlate różnego rodzaju. Bóg widząc, że były dobre,

Tak stworzył Bóg wielkie potwory morskie (so God created the great sea monsters) i wszelkiego rodzaju pływające istoty żywe (and, of every sort, swimming living beings), którymi zaroiły się wody (wherewith the waters teemed), oraz wszelkie ptactwo skrzydlate różnego rodzaju (and all winged fowl of various sort). Bóg widząc, że były dobre (God, in seeing that they were good),

Vocabulary: tak (so), stworzyć (pf., to create), wielki (great), potwór (m., monster), morski (sea-), wszelki (every, all), rodzaj (m., sort), pływać (impf., to swim), istota (f., being), żywy (living), zaroić się (pf., to teem), woda (f., water), oraz (and), ptactwo (n., fowl), skrzydlaty (winged), różny (various), widzieć (impf., to see), dobry (good).

The Polish for sea monster is potwór morski; great sea monster, then, is wielki potwór morski

Of wszelki (every, all), learn these forms: wszelki (m.); wszelka (f.); wszelkie (n.). Now of skrzydlaty (winged), learn: skrzydlaty (m.); skrzydlata (f.); skrzydlate (n.). Ptactwo is a neuter noun. In the nominative, all winged fowl is wszelkie ptactwo skrzydlate, which takes the same form in the accusative: Bóg stworzył wszelkie ptactwo skrzydlate (God created all winged fowl).

Verse 22

pobłogosławił je tymi słowami: «Bądźcie płodne i mnóżcie się, abyście zapełniały wody morskie, a ptactwo niechaj się rozmnaża na ziemi».

pobłogosławił je tymi słowami (blessed them with these words): «Bądźcie płodne i mnóżcie się (be fruitful and breed yourselves), abyście zapełniały wody morskie (that you may fill in the sea waters), a ptactwo niechaj się rozmnaża na ziemi» (and let the fowl multiply themselves upon the earth).

Vocabulary: pobłogosławić (pf., to bless), słowo (n., word), płodny (fruitful), mnożyć się (impf., to breed oneself), zapełniać (impf., to fill in), woda (f., water), morski (sea-), ptactwo (n., fowl), niechaj (let), rozmnażać się (impf., to multiply oneself), ziemia (f., earth).

Note the employment of the instrumental plural tymi słowami (with these words), where the instrumental conveys that which English does with the prepositions with or by.

Bądźcie is the second-person plural imperative of the verb być (to be); mnóżcie się is also a second-person plural imperative, this time from mnożyć się (to breed oneself).

The root of abyście ({in order} that you) is aby ({in order} that); for abyście contains the marker of the second-person plural in its ending (ście), the verb then used in conjunction therewith does not: abyście zapełniały.

Verse 23

I tak upłynął wieczór i poranek – dzień piąty.

I tak (and so) upłynął wieczór (an evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień piąty (fifth day).

Vocabulary: tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), piąty (fifth).

Verse 24

Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak.

Potem Bóg rzekł (then God said): «Niechaj ziemia wyda istoty żywe (let the earth give forth living beings) różnego rodzaju (of various sort): bydło (cattle), zwierzęta pełzające (creeping animals) i dzikie zwierzęta (and wild animals) według ich rodzajów!» (according unto their sorts). I stało się tak (and it came to pass so).

Vocabulary: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), ziemia (f., earth), wydać (pf., to give forth), istota (f., being), żywy (living), różny (various), rodzaj (m., sort), bydło (n., cattle), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep), dziki (wild), według (according unto), ich (their), stać się (pf., to come to pass), tak (so).

The plural of zwierzę (animal) is zwierzęta (animals), in both the nominative and accusative. Pełzające is similar in form to the following, already encountered by the reader: dające, rodzące, świecące, jaśniejące, pływające.

Verse 25

Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre.

Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt (God made various sorts of wild animals), bydła (of cattle) i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi (and of all the animals creeping along the earth). I widział Bóg, że były dobre (and God saw that they were good).

Vocabulary: uczynić (pf., to make), różny (various), rodzaj (m., sort), dziki (wild), zwierzę (n., animal), bydło (n., cattle), wszelki (all), pełzać (impf., to creep), po (+ loc., along), ziemia (f., earth), widzieć (impf., to see), dobry (good).

Różny rodzaj means various sort; it is found in the text of this verse in accusative plural form as różne rodzaje.

Verse 26

A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!»

A wreszcie rzekł Bóg (and at the last God said): «Uczyńmy człowieka (let Us make man) na Nasz obraz (into Our image), podobnego Nam (similar unto Us). Niech panuje nad rybami morskimi (let him rule over the sea fishes), nad ptactwem powietrznym (over the air fowl), nad bydłem (over the cattle), nad ziemią (over the earth) i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!» (and over all the animals creeping along the earth).

Vocabulary: wreszcie (at the last), rzec (pf., to say), uczynić (pf., to make), człowiek (m., man), nasz (m., our), obraz (m., image), podobny (similar), niech (let), panować (impf., to rule), nad (over), ryba (f., fish), morski (sea-), ptactwo (n., fowl), powietrzny (air-), bydło (n., cattle), ziemia (f., earth), wszystek (all), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep), po (along).

Człowieka is accusative in position, as is podobnego. Also accusative in position is Nasz obraz following na: whereas the locative following na conveys the sense of in, at, the accusative following na conveys the sense of into, which is to say, of movement.

Nam (unto us) is the dative of my (we).

Niech panuje nad means let him rule over; the verb here is the imperfective panować. Following nad is the instrumental case: nad rybami, nad ptactwem, nad bydłem, nad ziemią, nad zwierzętami.

Verse 27

Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę.

Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz (God therefore created man into His image), na obraz Boży go stworzył (into the image of God did He create him): stworzył mężczyznę i niewiastę (He created man and woman).

Vocabulary: stworzyć (pf., to create), więc (therefore), człowiek (m., man), obraz (m., image), boży (godly), on (he), mężczyzna (m., man), niewiasta (f., woman).

Obraz Boży translates literally from the Polish as Godly image; the traditional English rendering image of God is instead retained here.

Verse 28

Po czym Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi».

Po czym Bóg im błogosławił (thereupon God would bless them), mówiąc do nich (in speaking unto them): «Bądźcie płodni (be fruitful) i rozmnażajcie się (and multiply yourselves), abyście zaludnili ziemię (that you may people the earth) i uczynili ją sobie poddaną (and may make it subject unto yourselves); abyście panowali (that you may rule) nad rybami morskimi (over the sea fishes), nad ptactwem powietrznym (over the air fowl) i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi» (and over all the animals creeping along the earth).

Vocabulary: po czym (thereupon), błogosławić (impf., to bless), mówić (impf., to speak), do (+ gen., unto), płodny (fruitful), rozmnażać się (impf., to multiply oneself), zaludnić (pf., to people), uczynić (pf., to make), sobie (unto oneself), poddany (subject), panować (impf., to rule), nad (over), ryba (f., fish), morski (sea-), ptactwo (n., fowl), powietrzny (air-), wszystek (all), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep), ziemia (f., earth).

Both im and do nich translate as unto them; however, im is dative in form, whereas nich is in the genitive following do.

Regarding abyście, note that the second-person plural marker is found not in the verb employed therewith but in abyście itself (aby + ście): abyście zaludnili, abyście uczynili, abyście panowali.

Verse 29

I rzekł Bóg: «Oto wam daję wszelką roślinę przynoszącą ziarno po całej ziemi i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie: dla was będą one pokarmem.

I rzekł Bóg (and God said): «Oto wam daję (so it is that I give you) wszelką roślinę przynoszącą ziarno po całej ziemi (every plant bringing along seed over the whole earth) i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie (and every tree whose fruit has seed within itself): dla was będą one pokarmem (for you shall they be as food).

Vocabulary: rzec (pf., to say), oto (so it is that), dawać (impf., to give), wszelki (every), roślina (f., plant), przynosić (impf., to bring along), ziarno (n., seed), cały (whole), ziemia (f., earth), drzewo (n., tree), owoc (m., fruit), mieć (impf., to have), nasienie (n., seed), dla (+ gen., for), one (non-virile pl., they), pokarm (m., food).

The second-person plural wam (unto you) is dative in form, whereas, following dla, the second-person plural was is in the genitive: dla was (for you). Both wam and was are declined forms of the nominative wy, meaning you (second-person plural).

Text of this verse broken down by word: i (and) rzekł (said) Bóg (God): oto (so it is that) wam (unto you) daję (I give) wszelką (every) roślinę (grass) przynoszącą (bringing along) ziarno (seed) po (over) całej (whole) ziemi (earth) i (and) wszelkie (every) drzewo (tree), którego (whose) owoc (fruit) ma (has) w (in) sobie (itself) nasienie (seed): dla (for) was (you) będą (shall be) one (they) pokarmem (as food).

Verse 30

A dla wszelkiego zwierzęcia polnego i dla wszelkiego ptactwa w powietrzu, i dla wszystkiego, co się porusza po ziemi i ma w sobie pierwiastek życia, będzie pokarmem wszelka trawa zielona». I stało się tak.

A dla wszelkiego zwierzęcia polnego (and for every field animal) i dla wszelkiego ptactwa w powietrzu (and for all fowl in the air) i dla wszystkiego, co się porusza po ziemi (and for all that which moves itself along the earth) i ma w sobie (and has within itself) pierwiastek życia (the element of life), będzie pokarmem wszelka trawa zielona» (every green grass shall be as food). I stało się tak (and it came to pass so).

Vocabulary: wszelki (every, all), zwierzę (n., animal), polny (field-), ptactwo (n., fowl), powietrze (n., air), wszystko (n., all), co ({that} which), poruszać się (impf., to move oneself), ziemia (f., earth), mieć (impf., to have), pierwiastek (m., element), życie (n., life), pokarm (m., food), trawa (f., grass), zielony (green), stać się (pf., to come to pass), tak (so).

Verse 31

A Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre. I tak upłynął wieczór i poranek – dzień szósty.

A Bóg widział (and God saw), że wszystko, co uczynił (that all that which He had made), było bardzo dobre (was very good). I tak upłynął wieczór i poranek dzień szósty (and so an evening elapsed and a morning – sixth day).

Vocabulary: widzieć (impf., to see), wszystko (n., all), co ({that} which), uczynić (pf., to made), bardzo (very), dobry (good), tak (so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), szósty (sixth).

Dobre is the neuter form of adjective; consider these nominative forms: dobry (m.); dobra (f.); dobre (n.). Dobre agrees with the neuter wszystko.